باشگاه‌های ایران چقدر به جیب مالک وابسته‌اند؟

براساس الزامات کنفدراسیون فوتبال آسیا و آیین‌نامه فیرپلی مالی فدراسیون فوتبال، باشگاه‌های ایرانی باید تا ۵ سال آینده میزان وابستگی خود به شرکت‌های مادر را به ۶۰ درصد کاهش دهند.

بررسی صورت‌های مالی باشگاه‌های فوتبال ایران نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از درآمد آنها مستقیما از شرکت‌های مالک تامین می‌شود؛ این وضعیت در شرایطی است که در لیگ‌های معتبر اروپایی، فروش متمرکز حق پخش تلویزیونی و توزیع درآمدهای حاصل از آن میان باشگاه‌ها یکی از ارکان مدل اقتصادی فوتبال حرفه‌ای است.

استقلال؛ تقریبا تمام درآمد از مالک

صورت‌های مالی باشگاه استقلال برای دوره شش ماهه منتهی به ۳۰ دی ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که تقریباً تمام درآمد استقلال از اسپانسر آمده است. از حدود ۱۷۹۳ میلیارد تومان درآمد عملیاتی، نزدیک به ۱۷۷۲ میلیارد تومان مربوط به اسپانسری و تبلیغات است که از این مبلغ، حدود ۱۷۳۵ میلیارد تومان فقط مربوط به صنایع پتروشیمی خلیج فارس، سهامدار اصلی باشگاه است. به عبارت دیگر، تقریباً تمام درآمد استقلال (۹۶.۷%) به مجموعه مالک باشگاه گره خورده است.

وابستگی شدید باشگاه سپاهان به فولاد مبارکه

صورت‌های مالی باشگاه فولاد مبارکه سپاهان برای سال مالی منتهی به ۳۱ خرداد ۱۴۰۴ در سامانه کدال منتشر شده که بررسی این صورت‌ها نشان می‌دهد که باشگاه سپاهان در سال مالی مورد گزارش حدود یک‌هزار و ۲۸۴ میلیارد تومان درآمد عملیاتی داشته که حدود یک‌هزار و ۴۹ میلیارد تومان آن از محل شرکت فولاد مبارکه اصفهان بوده است؛ به این ترتیب، حدود ۸۲ درصد درآمد عملیاتی باشگاه از این شرکت تأمین شده است. این نسبت در سال مالی منتهی به ۳۱ خرداد ۱۴۰۳ حدود ۸۶ درصد بوده است.

گل‌گهر؛ بیش از ۴۰۰ میلیارد تومان

در صورت‌های مالی دوره شش ماهه منتهی به ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ شرکت معدنی و صنعتی گل‌گهر در بخش مربوط به هزینه‌های تبلیغات و اسپانسری بیش از ۴۰۰ میلیارد تومان ثبت شده که در توضیحات آن این مبلغ به عنوان بودجه شرکت فرهنگی ورزشی مجتمع گل‌گهر سیرجان درج شده است.

پرسپولیس؛ ۲۸۰ میلیارد تومان از بانک شهر

باشگاه پرسپولیس در صورت‌های مالی شش ماهه منتهی به ۳۰ آذر ۱۴۰۴ به مبلغ ۲۸۰ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان از بانک شهر به عنوان قرارداد اسپانسری دریافت کرده است. درآمد عملیاتی باشگاه پرسپولیس در این صورت، ۳۶۰ میلیارد و ۲۵۹ میلیون تومان بوده است تا در نتیجه نزدیک به ۷۸ درصد از درآمدش از مالک باشد.

ذوب‌آهن؛ ۱۵۰ میلیارد تومان

در صورت‌های مالی دوره شش ماهه منتهی به ۳۰ آذر ۱۴۰۴ باشگاه ذوب‌آهن در بخش درآمدهای تبلیغات و اسپانسرینگ، ۱۵۰ میلیارد تومان از شرکت سهامی ذوب‌آهن اصفهان دریافت شده که در توضیحات آن به عنوان درآمد عملیاتی و اصلی باشگاه ذکر شده است. این درحالی است که مجموع درآمدهای باشگاه ذوب‌آهن از تبلیغات، به مبلغ ۱۷۷ میلیارد تومان است. درآمد عملیاتی باشگاه ذوب‌آهن به مبلغ ۳۱۴ میلیارد و ۲۶۳ میلیون تومان ثبت شده است.

البته مالک اصلی باشگاه ذوب آهن تغییر کرده و در حال حاضر عمده سهام‌دار این باشگاه، بانک رفاه است اما هنوز صورت‌ مالی جدید این باشگاه منتشر نشده است.

چادرملو؛ ۳۲۴ میلیارد تومان

باشگاه چادرملو اردکان در صورت‌های مالی دوره شش ماهه منتهی به ۳۰ آذر ۱۴۰۴ بیش از ۳۲۴ میلیارد تومان با شرکت معدنی و صنعتی چادرملو قراداد اسپانسری امضا کرده و توضیح داده که این درآمد از طریق تبلیغ نام شرکت بر روی لباس‌های تیم است. این درحالی است که مجموع درآمد عملیاتی باشگاه به مبلغ ۳۸۹ میلیارد و ۸۶۷ میلیون تومان است و ۸۳ درصد وابستگی به شرکت مالک وجود دارد.

آلومینیوم اراک؛ ۱۷۹ میلیارد تومان

صورت‌های مالی دوره شش ماهه منتهی به ۳۰ آذر ۱۴۰۴ باشگاه آلومینیوم اراک نشان می‌دهد که این باشگاه نیز از شرکت آلومینیوم ایران که مالک آن است، بیش از ۱۷۹ میلیارد تومان به عنوان قرارداد اسپانسری درآمد کسب کرده است. مجموع درآمد این باشگاه بیش از ۱۹۷ میلیارد تومان بوده است. (۹۰ درصد وابستگی)

استقلال خوزستان؛ ۲۰۹ میلیارد تومان

گروه ملی صنعتی فولاد ایران که مالک باشگاه استقلال خوزستان است، در آخرین صورت‌های مالی منتشر شده خود که منتهی به ۳۰ آذر ۱۴۰۳ بوده، در بخش هزینه‌های مربوط به آگهی و تبلیغات خود نوشته که به مبلغ ۲۰۹ میلیارد تومان بابت قراداد اسپانسری با باشگاه استقلال خوزستان در نظر گرفته است.

پیکان؛ بیش از ۷۰۰ میلیارد تومان

باشگاه پیکان تحت مالکیت شرکت ایران خودرو است. این باشگاه در صورت‌های مالی منتهی به ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ بیش از ۷۰۰ میلیارد تومان از طریق قراداد اسپانسری با ایران خودرو، درآمد کسب کرده است. عمده این مبلغ به دلیل تبلیغات محصولات ایران خودرو کسب شده و بخش دیگر آن در ازای ارائه خدمات ورزشی به کارکنان ایران خودرو بوده است. این در حالی است که مجموع درآمد عملیاتی باشگاه پیکان به مبلغ ۸۰۹ میلیارد و ۳۹۴ میلیون بوده تا ۸۶ درصد وابستگی به ایرانخودرو وجود داشته باشد.

فولاد خوزستان؛ ۸۷ درصد درآمد از شرکت مالک

باشگاه فولاد خوزستان در صورت‌های مالی دوره شش ماهه منتهی به ۳۰ آذر ۱۴۰۴، بیش از ۳۱۷ میلیارد تومان کسب درآمد کرده که ۲۷۵ میلیارد آن توسط شرکت فولاد خوزستان به عنوان اسپانسر پرداخت شده تا ۸۷ درصد درآمد این باشگاه را تشکیل دهد.

در فوتبال ایران حق پخش تلویزیونی هنوز به یک جریان درآمدی پایدار، شفاف و قابل اتکا برای باشگاه‌ها تبدیل نشده و همین مسئله باعث شده مدل درآمدی بسیاری از باشگاه‌ها به منابع شرکت‌های مالک یا حامی وابسته باشد؛ موضوعی که ارقام ثبت‌شده در صورت‌های مالی باشگاه‌های مختلف نیز آن را به‌خوبی نشان می‌دهد.