پنج دهه سیاست بی‌طرفی عمان در بوته آزمون- قسمت سوم
عمانی‌ها پیروزی و پیش‌روی سیاست‌های توسعه طلبانه اسرائیل در منطقه را به نفع امارات و به ضرر خود می‌دانند.
در ادراک نسل جدید تصمیم سازان مسقط، عصر «پَکس آمریکانا» (Pax Americana) دچار اختلال شده است و آنها احتمالا به این نتیجه رسیدند که نظم آمریکایی توان سابق در حل و فصل و تنظیم امور را ندارد. عمانی‌ها که تجربه جنگ یمن در مرزهای جنوبی خود و قحطی تحمیلی بر ملت یمن را دیدند، شکست ائتلاف دولت‌های کوچک و بزرگ عربی/غربی در پیروزی بر یک جنبش (انصارالله) را از نزدیک شاهد بودند.
آنها که ظهور داعش و سرعت گسترش آن را دیدند، آنها که تجربه لیبی و دخالت نظامی فاجعه بار، ذبح دموکراسی در مصر پیش پای السیسی، جنگ خانمان سوز سوریه، زیر پا خالی کردن غرب در مواقع بحران، خروج از برجام که عمان واسطه اصلی آن بود، پیش‌روی‌های اسرائیلی منجر به طوفان الاقصی، رجعت طالبان، قدرت افزایی محور مقاومت، جنگ روسیه و شکاف اروپا و آمریکا، قدرت چین و افول اروپا، طوفان الاقصی و نسل کشی و بی عملی دولت‌ها، جنوب لبنان، سقوط و اشغال‌گری در سوریه، سیاست ترور و وحشت اسرائیل، وعده‌های صادق، جنگ 12 روزه و جنگ رمضان و... را دیدند تا جایی پیش رفتند که بدر البوسعیدی وزیر خارجه سلطنت عمان در اجلاس منامه در سال 2025 به طور علنی به شورای همکاری خلیج فارس هشدار داد که مشکل اصلی منطقه ایران نیست، بلکه مداخله قدرت‌های خارج از منطقه در امور منطقه و فتنه‌گری تل‌آویو است. این بیان وزیر امور خارجه در واقع توضیحی بر مجموعه سیاست‌ها و اقداماتی بود که عمان در طول چند سال اخیر به ویژه بعد از روی کار آمدن سلطان هیثم اتخاذ کرده بود.
عمانی‌ها که با طرح‌های آمریکایی مانند بمباران یمن همراه نبودند، ارتباط خود را با دولت بشار اسد قطع نکردند، به انصارالله اجازه فعالیت در مسقط دادند، با تهران رابطه حسنه‌ای دارند، از اسرائیل فاصله گرفتند و در نشست‌های ترامپ درباره پیمان ابراهیم شرکت نکردند، رابطه خود را با چین تقویت کردند و چندین مثال دیگر که دلالت بر عدم تبعیت عمان از غرب دارد، نشان دادند الزاما نمی‌خواهند همواره ضمیمه‌ای بر نظم آمریکایی باقی بمانند.
دولت مسقط بعد طوفان‌الاقصی مواضع محکم و اصولی در حمایت از فلسطین و محور مقاومت اتخاذ کرد و فضای جامعه عمانی را در حمایت از فلسطین باز گذاشت و کمک‌های مالی و معنوی زیادی به غزه داشت. مسقط از نزدیکی کشورهای منطقه به ویژه امارات متحده به رژیم صهیونیستی نیز احساس خطر می‌کند. عمانی‌ها پیروزی و پیش‌روی اسرائیل در منطقه را به نفع امارات و به ضرر خود می‌دانند. آنها به خوبی می‌دانند که اماراتی‌ها چشم طمع به برخی از نقاط عمان از جمله مسندم در جنوب تنگه هرمز دارند و هم‌چنین به شدت مخالف سیاست‌های اماراتی/صهیونیستی در تجزیه یمن و تشکیل دولت جنوب عربی بوده و هستند، چرا که بزرگ‌ترین بحران قرن اخیر عمان با تجزیه یمن جنوبی در ظفار عمان نضج گرفت، به همین دلیل بود که عمان در سرکوب جدایی‌طلبان یمن و مزدوران اماراتی به طور چراغ خاموش به عربستان در حملات هوایی و اطلاعات عملیات کمک کرد.
در شرایطی که نظم جهانی دست خوش تغییر است و تحولات منطقه تا این حد پیچیده و سریع رقم می‌خورد باید دید که آیا عمان تمایل دارد که همان نقش قبلی را بازی کند؟ آیا اساسا چنین امکانی در شرایط جدید منطقه وجود دارد؟
عمان با اینکه در جنوب تنگه هرمز قرار دارد، ولی به سبب قرار گرفتن بنادر اصلی و بخش بزرگی از سرزمینش در سواحل دریای عمان، عرب و اقیانوس هند نه تنها عملا هیچ وابستگی به تنگه هرمز ندارد بلکه به سبب بسته ماندن تنگه هرمز و محاصره عربستان در باب المندب، پل نجات کشورهای حاشیه خلیج فارس شده است چرا که امکان دور زدن تنگه هرمز از راه‌های زمینی عمان وجود دارد و عمان از این فرصت کمال بهره را برده است. بهبود چند صد درصدی شاخص‌های عملکرد بنادر، ارقام بی نظیر در رشد اقتصادی و عملکرد بخش‌های مختلف در 7 ماه ابتدایی 2026 گواه این مدعاست.
این ارقام در حالی به دست می‌آید که سال 2026 یک سال کابوس‌وار برای سایر کشورهای حاشیه خلیج فارس بوده و هست، آنها علاوه بر اینکه در معرض حملات ایران به پایگاه‌ها و منافع آمریکایی مستقر در خاک خود قرار گرفتند، به سبب هدف قرار گرفتن برخی از تاسیسات و وابستگی به تنگه هرمز دچار رشد منفی بزرگی شدند که شاید به همین زودی و راحتی قابل جبران نباشد. عمان که از چندی پیش این وضعیت را پیش‌بینی می‌کرد و به کشورهای منطقه هشدار می‌داد، امروز به خوبی می‌داند که فاصله گرفتن آنها از تهران و محور مقاومت چه عاقبتی برای این کشور خواهد داشت.
پنج دهه سیاست بی‌طرفی عمان در بوته آزمون- قسمت اول
پنج دهه سیاست بی‌طرفی عمان در بوته آزمون- قسمت دوم
عمانی‌ها به خوبی می‌دانند که ایران به دنبال چالش با کشورهای منطقه و غارت و چپاول نیست، در حالی‌که آنها آمریکا را واجد چنین نیاتی می‌دانند، به همین دلیل تا جای ممکن با ایران همکاری می‌کنند، به ویژه که امروز شاهد قدرت واقعی ایران بودند. اما همین مسئله یعنی فاصله گرفتن یا نگرفتن از ایران و مقاومت پاشنه آشیل عمان است!
ادامه دارد...
