چرخش تجاری ایروان؛ رشد چشمگیر صادرات ارمنستان به اتحادیه اروپا

آمارهای رسمی منتشر شده از وضعیت کلان اقتصادی و تجارت خارجی ارمنستان در هشت ماهه نخست سال جاری میلادی نشان‌دهنده تغییرات معناداری در مقاصد صادراتی این کشور است.

بررسی دقیق حجم مبادلات تجاری حاکی از آن است که در این بازه زمانی هشت ماهه، مجموع صادرات کالاهای ارمنستان به مقصد روسیه به رقم یک میلیارد و 652 میلیون دلار رسیده است. این آمار در مقایسه با مدت مشابه در سال گذشته میلادی، کاهش قابل توجهی معادل حدود 165 میلیون دلار را تجربه کرده است.

با این وجود، در همین بازه زمانی، روند صادرات ارمنستان به سمت بازارهای غربی با جهش همراه بوده و حجم صادرات این کشور به کشورهای عضو اتحادیه اروپا به مرز 650 میلیون دلار بالغ شده است. این رقم نشانگر رشد چشمگیر و افزایش حدود 260 میلیون دلاری صادرات به قاره سبز است.

بر این اساس، از منظر موازنه خالص تجاری، گسترش و تعمیق روابط بازرگانی با اتحادیه اروپا توانسته آثار ناشی از افت صادرات ارمنستان به بازار روسیه را خنثی کند. نمودار ساختار صادراتی ارمنستان به اتحادیه اروپا در بازه زمانی ژانویه تا اوت سال 2026 میلادی نیز به خوبی این توزیع جدید مقاصد تجاری را به تصویر می‌کشد.

تقلای اروپا در ارمنستان؛ وعده‌های اقتصادی در تقابل با روسیه

بلغارستان؛ مقصد طلایی مس ارمنستان و پیشتاز بازارهای اروپایی

در ارزیابی جزئی‌تر و بر اساس داده‌های ساختار صادراتی ارمنستان در سال 2026، کشور بلغارستان با در اختیار داشتن سهم عمده 28.8 درصدی از کل صادرات ایروان به اتحادیه اروپا، در جایگاه نخست شرکای تجاری اروپایی این کشور قرار گرفته است.

حجم کالاهای وارداتی بلغارستان از ارمنستان در این مدت به رقم قابل توجه 185 میلیون دلار رسیده که در مقایسه با مدت مشابه در سال 2025، افزایشی معادل پنج برابر را نشان می‌دهد.

موتور محرک اصلی و عامل بنیادین در شکل‌گیری این جهش صادراتی کم‌سابقه، گسترش چشمگیر صادرات سنگ معدن مس به این کشور بالکان بوده است. به گونه‌ای که تنها در نیمه نخست سال جاری میلادی، بلغارستان حدود 180 میلیون دلار سنگ معدن مس از ارمنستان خریداری و وارد کرده است.

رشد دو برابری صادرات به بلژیک با محوریت مواد معدنی

دومین شریک عمده تجاری ارمنستان در میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا، کشور بلژیک است که با اختصاص سهم 22.7 درصدی از کل این بازار به خود، جایگاه مهمی را در تراز تجاری ایروان ایفا می‌کند.

در هشت ماهه نخست سال جاری، بلژیک وارداتی به ارزش تقریبی 145 میلیون دلار از ارمنستان داشته که این رقم تقریباً دو برابر حجم واردات این کشور در بازه زمانی مشابه سال 2025 است. این رشد پرشتاب، بیش از هر چیز معلول حجم بالای واردات کنسانتره مولیبدن و سنگ معدن روی است؛ به نحوی که ارزش واردات این دو محصول معدنی در شش ماهه اول سال به حدود 110 میلیون دلار بالغ شده است.

از سوی دیگر، آمارها نشان می‌دهد که صادرات روغن‌های با منشأ حیوانی یا گیاهی به بلژیک با رشد بیش از چهار برابری نسبت به سال گذشته، به رقم مجموع 231 هزار دلار رسیده است. با این حال، در بخش محصولات غذایی و آشامیدنی، حجم صادرات کنسروهای میوه و نوشیدنی‌ها با کاهش روبه‌رو بوده است. شایان ذکر است که روسیه نیز ورود این دسته از کالاها را به بازار داخلی خود با محدودیت‌هایی مواجه کرده است.

افت نسبی حجم صادرات به هلند به‌رغم تنوع‌بخشی به سبد کالایی

کشور هلند با در اختیار داشتن سهم 11.9 درصدی از کیک صادراتی ارمنستان به اروپا، رتبه سوم را در میان شرکای تجاری این کشور به خود اختصاص داده است. در طی هشت ماه نخست سال جاری، حجم واردات هلند از ارمنستان رقمی در حدود 76 میلیون دلار برآورد شده است.

با این وجود، برخلاف روند افزایشی سایر شرکا، صادرات به هلند با افتی معادل بیش از 14 میلیون دلار همراه بوده است. بخش اعظم و پیکره اصلی صادرات ارمنستان به هلند را فرآورده‌های ذوب آهن (آلیاژهای آهنی) تشکیل می‌دهند که حجم صادرات آن‌ها در نیمه اول سال جاری در حدود 40 میلیون دلار بوده است.

در کنار این افت، ارمنستان موفق شده صادرات روغن‌های حیوانی و گیاهی خود به مقصد هلند را توسعه داده و با رشدی دو برابری، ارزش آن را به 106 هزار دلار ارتقا دهد. در نقطه مقابل، صادرات نوشیدنی‌های تولید ارمنستان به این کشور اروپایی روند نزولی طی کرده و از رقم تقریبی 170 هزار دلار به 70 هزار دلار کاهش یافته است.

بازار آلمان؛ از پوشاک و منسوجات تا محصولات آلومینیومی

آلمان به عنوان بزرگ‌ترین اقتصاد اروپا، با ثبت سهم 11.4 درصدی، در جایگاه چهارمین شریک تجاری عمده ارمنستان در اتحادیه اروپا قرار دارد. حجم خرید کالاهای ارمنستانی توسط آلمان تا ماه اوت سال جاری به رقمی بالغ بر 72 میلیون دلار رسیده است که نشانگر رشدی جزئی و 1.4 میلیون دلاری نسبت به سال 2025 است.

در نیمه نخست سال جاری، آلمان معادل 22.6 میلیون دلار ورقه‌های نازک آلومینیومی (فویل) از ارمنستان وارد کرده است؛ هرچند این میزان در مقایسه با صادرات مدت مشابه سال 2025، با کاهش 4 میلیون دلاری مواجه بوده است.

در مقابل، بازار پوشاک شاهد پویایی خاصی بوده است. آلمان در این مدت حجم قابل توجهی از پوشاک مردانه را وارد کرده است؛ به طوری که صادرات لباس مردانه به بازار آلمان در نیمه اول سال جاری به حدود 17.5 میلیون دلار رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل، افزایشی بیش از یک میلیون دلاری را ثبت کرده است.

افزون بر این، صادرات بلوزها و پیراهن‌های زنانه به مقصد آلمان به حدود یک میلیون دلار رسیده، در حالی که در سال گذشته این نوع پوشاک به هیچ وجه به آلمان صادر نشده بود. در بخش نوشیدنی‌ها، صادرات نوشیدنی‌های ارمنی تقریباً بدون تغییر محسوس در سطح 1.4 میلیون دلار باقی مانده است.

همچنین، ارمنستان توانسته صادرات کنسروهای میوه‌ای به آلمان را با موفقیتی چشمگیر به حدود یک میلیون دلار برساند که از نظر ارزش کل، جهشی 20 برابری نسبت به سال 2025 محسوب می‌شود.

رونق صادرات پوشاک ارمنستان در بازارهای ایتالیا

ایتالیا پنجمین مقصد صادراتی ارمنستان در اروپا است که سهمی معادل 8.19 درصد از مجموع صادرات به اتحادیه اروپا را در سال 2026 به خود اختصاص داده است. مجموع صادرات ارمنستان به ایتالیا در این دوره به 52.2 میلیون دلار بالغ شده که نشان‌دهنده افزایش چشمگیر 12 میلیون دلاری در مقایسه با آمار سال 2025 می‌باشد.

بخش قابل توجهی از این رشد صادراتی، مرهون صادرات پالتوهای زنانه است. بر اساس داده‌های موجود، تنها در شش ماهه اول سال جاری، معادل 20 میلیون دلار پالتو زنانه روانه بازار ایتالیا شده که افزایشی 5 میلیون دلاری نسبت به نیمه نخست سال 2025 را نشان می‌دهد. در همین حال، ارزش صادرات پالتوهای مردانه نیز به رقم 11 میلیون دلار رسیده است. در مجموع، در نیمه اول سال جاری تعداد 301 هزار عدد پالتو از مبدأ ارمنستان به ایتالیا صادر گردیده است.

همچنین در سال جاری، ارمنستان موفق به صادرات حدود 300 هزار دلار نقره به ایتالیا شده است، در حالی که در نیمه اول سال 2025 هیچ‌گونه صادراتی در این بخش ثبت نشده بود. از سوی دیگر، صادرات ورقه‌های نازک آلومینیومی (فویل) به ایتالیا با رشدی خیره‌کننده و تقریباً 14 برابری در ماه‌های ژانویه تا ژوئن همراه بوده و به رقم 3.5 میلیون دلار رسیده است.

چشم‌انداز سایر شرکای اروپایی ایروان

در نهایت، بر اساس داده‌های ساختار صادراتی ارمنستان به اتحادیه اروپا، سهمی معادل 5.49 درصد به کشور اسلواکی اختصاص یافته است. همچنین سایر کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیز مجموعاً سهمی معادل 11.6 درصد از این کیک صادراتی را به خود اختصاص داده‌اند.

در فهرست 10 کشور برتر واردکننده کالا از ارمنستان در میان اعضای اتحادیه اروپا، علاوه بر شرکای پیش‌گفته، نام کشورهای اسلواکی، لهستان، اتریش، لیتوانی و جمهوری چک نیز به چشم می‌خورد که مقاصد مهمی برای کالاهای ارمنستانی به شمار می‌روند.