همتی: ارز داریم و می‌فروشیم؛ نرخ فعلی دلار کف بازار نیست
همتی گفت: ارز کافی در اختیار داریم و بانک مرکزی برای کنترل تورم و ثبات بازار ارز برنامه دارد.
عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، در گفت‌وگوی ویژه خبری به تشریح برنامه‌های این بانک در حوزه پول و ارز پرداخت و اعلام کرد: بانک مرکزی در 6 ماهه ابتدایی امسال و تا پیش از عید، کنترل تورم و تأمین ارز کالاهای اساسی، دارو، معیشت مردم و مواد اولیه کارخانجات را در دستور کار دارد.
وی با بیان اینکه مهم‌ترین وظیفه بانک مرکزی کنترل تورم است، گفت: برخی از اقداماتی که انجام داده‌ایم، به‌ویژه در حوزه تورم، به نتیجه رسیده است.
همتی با تأکید بر اهمیت کاهش رشد نقدینگی تصریح کرد: خیلی‌ها بعد از جنگ رمضان از ابرتورم و ورود به دوره تورم‌های بسیار بالا صحبت می‌کردند، اما همکاران بانک مرکزی تلاش زیادی کردند تا تورم کنترل شود. البته دولت نیز از این جهت که تا حد امکان برای تأمین مالی به بانک مرکزی متکی نشد، در این زمینه کمک کرد.
رئیس کل بانک مرکزی ادامه داد: من از تورم پایین صحبت نمی‌کنم، بلکه هدف آمریکا، ترامپ و وزیر خزانه‌داری این کشور، ایجاد تورم‌های سنگین بود. آمارها نشان می‌دهد رشد نقدینگی ماهانه در کشور نزولی شده و در شهریور به 1.3 درصد رسیده است که رقم بسیار خوبی برای رشد نقدینگی محسوب می‌شود. نقدینگی از اوج خود فاصله گرفته و به 51 درصد رسیده است.
وی با بیان اینکه تورم ماهانه نیز کاهشی شده است، افزود: تورم نقطه‌به‌نقطه نیز به سمت کاهش حرکت می‌کند. البته همه مردم می‌دانند که تورم در کشور ما بالاست و هنگام خرید احساس خوبی ندارند و افزایش قیمت‌ها را می‌بینند، اما من درباره هدف آمریکا و رژیم صهیونیستی صحبت می‌کنم که قصد داشتند ما را وارد دوره تورم‌های سنگین کنند، ولی این اتفاق نیفتاد و بانک مرکزی برای ادامه این مسیر برنامه دارد.
همتی تأکید کرد: التهابات ارزی نیز به تورم کمک می‌کند، اما برای آن هم حتماً برنامه داریم و شتاب تورم گرفته شده است.
برای همه سناریوها برنامه داریم؛ محکم ایستاده‌ایم
همتی با اشاره به جنایات آمریکا در ایران، بمباران و کشتار کودکان گفت: مردم مطمئن باشند که ما شرایط اقتصادی را می‌فهمیم و برای آن برنامه داریم و این‌طور نیست که بدون برنامه باشیم. بانک مرکزی براساس سناریوهای مختلفی که ممکن است از سوی دشمن علیه کشور اجرا شود، برنامه دارد.
رئیس کل بانک مرکزی با تأکید بر اینکه با کنترل بیشتر نقدینگی به دنبال کاهش بیشتر تورم هستیم، گفت: جلوی بانک‌های ناتراز را می‌گیریم و به‌سرعت آنها را به سمت اصلاح می‌بریم. هر بانکی را که بتوانیم اصلاح می‌کنیم و اگر نشد، از مسیر دیگری اقدام خواهیم کرد.
در جنگ کاملاً اقتصادی هستیم
همتی درباره پیش‌بینی تورم و نقدینگی گفت: نمی‌توان گفت چه اتفاقی خواهد افتاد، چراکه در حال جنگ هستیم. در یک جنگ کاملاً اقتصادی قرار داریم. همان‌طور که می‌گفتند موشک‌های ما تمام شده، اما باز هم سیل موشک‌ها بر سر آنها فرود می‌آمد، اکنون نیز همین موضوع را درباره ارز مطرح می‌کنند، ولی این اطمینان را می‌دهم که با این دروغ‌ها اقتصاد ایران نمی‌شکند.
رئیس کل بانک مرکزی با بیان اینکه روند تأمین ارز در کشور بسیار خوب بوده است، تصریح کرد: با وجود فشارهای سنگینی که در کشور وجود داشت، روند تأمین ارز بسیار خوب بود. قبلاً گفتم میلیاردها دلار ارز جمع کرده‌ایم، اما برخی تصور کردند این ارز را از بازار جمع کرده‌ایم، در حالی که ارزی را که از تراستی‌ها و منابع دیگر جمع کرده بودیم، به محل‌های امن‌تر منتقل کردیم.
معیشت مردم را تأمین می‌کنیم؛ نگرانی نداریم / افزایش 50 درصدی کالابرگ در حال نهایی شدن است
وی با تأکید بر اینکه از ابتدای سال 24.9 میلیارد دلار تأمین ارز انجام شده است، گفت: این رقم نسبت به مدت مشابه سال قبل نهایتاً 12 درصد کاهش داشته و بخشی از آن مربوط به بخش صنعت بوده است. در کالاهای اساسی و دارو اصلاً کاهش تأمین ارز نداشتیم و برعکس، در حوزه دارو 30 درصد بیشتر تأمین ارز انجام داده‌ایم.
همتی به طرح کالابرگ نیز اشاره کرد و گفت: دولت برای افزایش قدرت خرید مردم، به‌ویژه طبقات پایین، برنامه‌ریزی می‌کند. یکی از طرح‌هایی که در حال نهایی شدن است، افزایش کالابرگ حداقل 42 میلیون نفر به میزان 50 درصد است.
به ترامپ و بسنت فهماندیم ارزمان تمام نشده است
وی به افزایش انتظارات تورمی در کشور در پی تلاش دشمن و جوسازی‌های ترامپ و بسنت اشاره و تصریح کرد: این التهاب در بازار باعث شد دلار به رقم‌هایی برسد که اکنون شاهد آن هستیم. برای همه این موارد برنامه‌ریزی کرده‌ایم. پس از افزایش قیمت‌ها وارد بازار شدیم و طرح فروش 10 هزار دلار را اجرا کردیم.
همتی درباره فروش 10 هزار دلار به هر کد ملی بالای 18 سال گفت: فشار زیادی وجود داشت و می‌خواستند ارز را از کنترل خارج کنند، اما ما خیلی سریع عمل کردیم. درباره انتخاب این عدد نیز باید بگویم که بانک مرکزی می‌خواست به ترامپ و بسنت بفهماند که در حالی که شما مدعی تمام شدن ارز ما هستید، ما فقط برای مدیریت بازار و پاسخ به نیاز مردم می‌توانیم در مرحله اول این میزان ارز عرضه کنیم. 10 هزار دلار سقف است.
وی تأکید کرد: گفتیم اگر مردم نیاز دارند و فکر می‌کنند با تأمین ارز نگرانی خود را برطرف می‌کنند، این نگرانی را رفع کنیم. ما هیچ مانعی برای مردم نداریم. میانگین خرید 5 هزار دلار بوده است؛ برخی 500 دلار و برخی هزار دلار خرید کرده‌اند و 10 هزار دلار سقف خرید است.
کف سازی نکردیم/ نرخ فعلی دلار نرخ کف بازار نیست
همتی ادامه داد: اکنون بازار به ثبات نسبی رسیده است، اما این نرخ به معنای آن نیست که کف‌سازی کرده باشیم. من تجربه سال‌های 97 تا 99 را هم دارم که در آن دوره تحریم‌ها تشدید شد. در هر دو دوره فشار انتظارات بسیار بالا رفت و دلار افزایش یافت، اما کف‌سازی نکردیم. در آن سال قیمت ارز در بازار به 20 هزار تومان رسید و مداخله کردیم و بازار را با نرخ 19 هزار و 500 تومان فروختیم و بلافاصله نرخ کاهشی شد و به 11 هزار تومان رسید. در سال 99 نیز بار دیگر قله دلار را داشتیم و ارز به 32 هزار تومان رسید و آن را به 22 هزار تومان رساندیم. بنابراین، این نرخ به معنای نرخ پایدار و کف ارز نیست.
وی با اشاره به اینکه نرخ اسکناس سنا و بازار با هم برگشتند، تصریح کرد: سیستم درست مداخله این است که در حاشیه بازار بفروشید، جلوی رانت را بگیرید و نرخ را کاهش دهید. من به‌عنوان رئیس کل بانک مرکزی این اطمینان را به مردم می‌دهم که اگر ارز نداشتیم، نمی‌فروختیم. ارز داریم که می‌فروشیم. می‌خواهم بازار را به ثبات برسانم، چراکه قیمت ارز زندگی مردم را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
در خط مقدم جنگ اقتصادی هستیم/ تازمانی که لازم باشد عرضه را ادامه میدهیم
همتی در پاسخ به منتقدان گفت: من رئیس کل بانک مرکزی هستم و بانک مرکزی در خط مقدم نبرد اقتصادی است. همان‌طور که در زمان جنگ نظامی باید کمک می‌کردیم، اکنون نیز صدایی از بمباران نیست، اما در جنگ اقتصادی فشار همه‌جانبه وجود دارد و باید کمک کنیم تا بتوانیم در این نبرد مقابله کنیم.
همتی با بیان اینکه افزایش قیمت ارز اصلاً به دلیل نبود ارز نیست، بلکه ناشی از انتظارات تورمی است، گفت: راه مهار انتظارات همین است که اکنون بانک مرکزی در پیش گرفته است. با مداخله در نرخ‌های پایین به هدف خود نمی‌رسیم. باید زمانی وارد بازار شویم که بتوانیم جلوی شتاب افزایش قیمت را بگیریم. مردم مطمئن باشند ارز کافی برای فروش داریم و این سیاست را ادامه میدهیم و بسیار امیدوارم نتیجه دهد، اما دشمن نیز بیکار ننشسته است و باید در مقابل دشمن متحدانه مبارزه کنیم.
همتی ادامه داد: ما این عرضه را تا زمانی که لازم باشد ادامه میدهیم. بسیاری فکر می‌کنند تمام ذخیره ما 24 میلیارد دلار بلوکه شده است، اما مگر ما تمام اطلاعات موشکی خود را میدهیم که آمار ارز خود را بدهیم؟
وی تصریح کرد: بانک مرکزی ابزارهایی در اختیار دارد و متناسب با موقعیت اقدام می‌کند. نباید اختلاف زیادی میان نرخ ارز مداخله‌ای و بازار وجود داشته باشد. اکنون نرخ آن‌قدر جذاب نیست که افراد با ثبت اطلاعات، ارز سهمیه‌ای بخرند و با قیمت بازار بفروشند و سود بگیرند.
برنامه بانک مرکزی برای بازگشت ارز صادراتی چیست؟
همتی با اشاره به اینکه یکی از معضلات کشور، بازنگشتن ارز صادراتی است، گفت: از قوه قضائیه و دستگاه‌های مرتبط قدردانی می‌کنم که کمک کردند در ماه‌های گذشته رقم قابل توجهی ارز به چرخه اقتصاد کشور بازگردد. 21 میلیارد دلار از ابتدای سال 1404 تا امروز هنوز به چرخه اقتصاد بازنگشته است که از این رقم، 13 میلیارد دلار شناسنامه‌دار است و بخشی نیز مربوط به کارت‌های اجاره‌ای بوده است.
نمی‌خواهیم ارز حواله را به شوک‌های بازار پیوند بزنیم
وی با بیان اینکه روزانه به‌طور متوسط 195 میلیون دلار در مرکز مبادله معامله می‌شود، تصریح کرد: نرخ ارز مبادله‌ای از ابتدای سال براساس روند تورم تعدیل شده است. کالاهای اساسی با این نرخ تأمین می‌شود و نمی‌توانیم بپذیریم این نرخ نیز با شوکی که ممکن است کوتاه‌مدت باشد، همراه شود. فعلاً همان روند سابق را طی می‌کنیم. روند نرخ ارز حواله منطقی است و نباید آن را به شوک‌های مقطعی متصل کنیم.
همتی درباره ناترازی بانک‌ها نیز گفت: بانک‌ها سهم بسیار زیادی در خلق نقدینگی و تورم دارند. برخورد با بانک ناتراز بسیار حساس است و هجوم بانکی اتفاق خوبی نیست و موجب ایجاد التهاب در جامعه می‌شود. بانک آینده را نزدیک به یک سال است که منحل کرده‌ایم، اما فرآیند تبدیل دارایی‌ها و سایر اقدامات مربوط به آن ادامه دارد. اکنون دو، سه بانک و مؤسسه ناتراز داریم که تیمی برای آنها تعیین کرده‌ایم و در حال کار هستند.
وی افزود: نمی‌توانیم قبول کنیم بانکی اضافه‌برداشت داشته باشد و خلق پول کند. حتی مدیران عامل بانک‌ها را به هیأت انتظامی معرفی می‌کنیم. علت اینکه نقدینگی کاهش یافته، همین سخت‌گیری‌ها در قبال بانک‌ها بوده است.
همتی ادامه داد: اکنون اضافه‌برداشت بانک‌ها کاهش یافته است و روزانه برای اضافه‌برداشت آنها سند می‌زنیم و باید اصل و فرع آن را پرداخت کنند. اجازه نمی‌دهیم بانک‌ها دیگر به‌صورت بی‌رویه خلق نقدینگی کنند. رشد نقدینگی شهریورماه واقعاً فوق‌العاده بوده است.
اموال مازاد بانک‌ها باید تعیین تکلیف شود
همتی بیان کرد: مقرراتی را قانون به ما تکلیف کرده که بر اساس آن، اگر بانک‌ها اقدام نکنند، حداکثر تا 9 ماه دیگر، همه اموال مازاد بانک‌ها باید تعیین تکلیف شود. البته باید حواسمان باشد که بخشی از این موارد، اموال مازاد نیست؛ بلکه اموال بانکی است.
رئیس‌کل بانک مرکزی گفت: این اموال باید به شرکت مدیریت دارایی‌های شبکه بانکی (AMC) واگذار شود. این شرکت در واقع دارایی‌ها را مدیریت می‌کند و زیر نظر صندوق ضمانت سپرده‌ها فعالیت می‌کند که آن هم زیر نظر بانک مرکزی است.
وی افزود: بنابراین، بانک‌ها باید اموالشان را واگذار کنند؛ اگر شرکت باشد، به نرخ تابلو و اگر اموال باشد، با 85 درصد قیمت آنها واگذار می‌شود.
همتی ادامه داد: به‌طور جدی این موضوع را از بانک‌ها پیگیری می‌کنیم. الان هم سامانه‌ای درست شده که اموال بانک‌ها در آنجا ثبت می‌شود و ثبت آنها شروع شده است. اگر تعلل کنند و خودشان این اموال را به قیمت مناسب واگذار نکنند، ما آنها را برمی‌داریم و تعیین تکلیف می‌کنیم.
رئیس‌کل بانک مرکزی تأکید کرد: بانک‌ها باید بنگاه‌سازی کنند و نباید به سمت بنگاه‌داری بروند که این خط قرمز ماست و به‌طور جدی پیگیر این موضوع هستیم.
وی در پایان گفت: آمریکایی‌ها گفته بودند دو هفته دیگر اقتصاد ایران فرو می‌پاشد. به آنها می‌گویم ما اکنون اینجا نشسته‌ایم و درباره افتخاراتمان صحبت می‌کنیم و هرگز فروپاشی اتفاق نخواهد افتاد.
همتی همچنین تأکید کرد: من به‌عنوان مسئول بانک مرکزی و یکی از اعضای دولت، مشکلات و فشار‌هایی را که در زندگی مردم وجود دارد، درک می‌کنم. واقعاً تلاش می‌کنیم این مشکلات را به حداقل برسانیم.
رئیس‌کل بانک مرکزی گفت: مردم مطمئن باشند که در این جنگ اقتصادی که متمرکز شده‌ایم، با دعای مردم و تلاشی که همکاران ما و سایر بخش‌های اقتصادی دولت انجام می‌دهند، می‌توانیم این شرایط را مدیریت کنیم. هم‌اکنون بخش‌های مختلف اقتصادی دولت در تلاش هستند تا کسری بودجه را تأمین و تراز بودجه کشور را برقرار کنند.
