برای حل مسئله هورالعظیم به دنبال مجوز محرمانه نبودیم
مجوز میدان سهراب پس از پنج سال بررسی و انجام 9 اصلاح صادر شده و الزامات محیط‌زیستی در آن لحاظ شده است.
نصرالله زارعی، مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت، در نشست هم‌اندیشی احیای تالاب هورالعظیم اظهار کرد: موضوع هورالعظیم یک مسئله ملی و کلان است و باید همه دستگاه‌ها و صاحب‌نظران درباره چگونگی حفظ و گسترش بخش‌های آب‌دار تالاب با یکدیگر به جمع‌بندی برسند.
وی با اشاره به مباحث مطرح‌شده درباره وضعیت کنونی هورالعظیم افزود: اگرچه برخی دوستان معتقدند تالاب هورالعظیم از بین رفته است، اما امروز بخش‌هایی از تالاب دارای حیات و آب است و تصاویر به‌روز نیز این موضوع را نشان می‌دهد. مسئله اصلی این است که چه اقداماتی انجام دهیم تا این وضعیت حفظ و بخش‌های آب‌دار تالاب گسترده‌تر شود.
مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت ادامه داد: در حال حاضر دو مخزن از مخازن تالاب دارای حیات و جریان آب هستند و باید درباره راهکارهای حفظ این وضعیت و گسترش آن تصمیم‌گیری کنیم.
تأثیر دایک‌ها بر حفظ آب هورالعظیم
زارعی با اشاره به مباحث مطرح‌شده درباره نقش دایک‌ها و شبه‌بندهای ایجادشده در محدوده تالاب گفت: باید با شفافیت و بر اساس عدد، نقشه و محاسبه توضیح دهیم که اگر این دایک‌ها وجود نداشتند، آبی که تاکنون وارد تالاب شده بود، چه سرنوشتی پیدا می‌کرد.
وی افزود: با توجه به شیب تالاب که عمدتاً به سمت بخش عراقی است، در صورت نبود این سازه‌ها، بخش قابل توجهی از آب یا به سمت عراق منتقل می‌شد یا در مخازن مختلف پخش می‌شد.
مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت با اشاره به وضعیت مخزن شماره 5 گفت: در سال 1398 مخزن شماره 5 و همچنین مخزن 35 آبگیری شد، اما این مخازن در مردادماه خشک شدند که یکی از دلایل آن، تبخیر به دلیل وسعت گسترده تالاب بود. بنابراین باید با ارائه اطلاعات و داده‌های دقیق، درباره نقش این سازه‌ها و میزان آبی که حفظ شده است، شفاف‌سازی کنیم؛ این موضوع به معنای توجیه عملکرد نیست.
مجوز میدان سهراب پس از 5 سال بررسی و 9 اصلاح
زارعی درباره مجوز میدان سهراب نیز گفت: صدور این مجوز پنج سال به طول انجامید و در این مدت 9 بار اصلاح و بازنگری روی آن انجام شد.
وی تصریح کرد: تمام دغدغه‌هایی که از سوی کارشناسان درباره مسائل هیدرولوژیک و اکولوژیک مطرح شده بود، در این مطالعات و اصلاحات مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: مجوز صادرشده 38 صفحه دارد و در آن شاخص‌ها، الزامات و تعهدات مشخصی تعیین شده است. سازمان حفاظت محیط زیست نیز از ابتدا در این فرایند همراه بوده و ما بدون مجوز محیط زیست، در این بخش قدمی برنمی‌داریم.
مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت با اشاره به فعالیت‌های انجام‌شده در محدوده هورالعظیم پس از سیلاب سال 1398 گفت: از سال 1398 به بعد هیچ «پد» یا جاده جدیدی در این محدوده ایجاد نشده است. جاده‌های موجود، از جمله جاده‌های اکتشاف، جاده شهید تندگویان و جاده‌های آنتنی و دسترسی، مربوط به پیش از سال‌های 1395 و 1396 هستند.
زارعی تأکید کرد: بنابراین در تصمیم‌گیری‌ها و مجوزهای جدید، همه ملاحظات محیط‌زیستی مورد توجه قرار گرفته و موضوع مسئولیت اجتماعی نیز در کنار سایر الزامات دیده شده است.
اشتغال 81 درصدی نیروهای بومی در میادین غرب کارون
وی در ادامه با اشاره به موضوع اشتغال نیروهای بومی گفت: موضوع مسئولیت اجتماعی و اشتغال بومی از مباحث مهمی است که باید درباره آن شفاف‌سازی شود و آمار و اطلاعات مربوط به آن نیز ارائه خواهد شد.
مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت افزود: براساس آمار موجود، 81 درصد کارکنان میادین غرب کارون را نیروهای بومی تشکیل می‌دهند.
وی با اشاره به آمار اشتغال در این مجموعه اظهار کرد: در حال حاضر یک‌هزار و 826 نفر در شرایط عادی در این مجموعه مشغول به کار هستند. اگر صرفاً بر اساس نیاز معمول محاسبه می‌کردیم، تعداد نیروها باید حدود 500 تا 600 نفر می‌بود، اما برای توجه به موضوع اشتغال و کمک به کاهش بیکاری منطقه، تعداد بیشتری از نیروهای بومی به کار گرفته شده‌اند.
زارعی با تأکید بر اینکه توسعه نفت به‌تنهایی نمی‌تواند همه مشکلات اشتغال منطقه را حل کند، گفت: تعهد ما این است که در جذب نیرو، حداکثر استفاده و به‌کارگیری نیروهای بومی را داشته باشیم.
وی درباره سازوکار جذب نیرو نیز تصریح کرد: دستورالعمل جذب نیروهای بومی که از سوی شرکت ابلاغ شده، در حال اجراست و فرایند مشخصی برای آن وجود دارد؛ بنابراین جذب نیرو به این شکل نیست که یک مقام یا مسئول نامه‌ای ارسال کند و فهرستی از افراد را برای استخدام ارائه دهد.
آموزش و جذب نیروهای تحصیل‌کرده منطقه
مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت در ادامه به اقدامات انجام‌شده برای آموزش و جذب نیروهای تحصیل‌کرده منطقه اشاره کرد و گفت: در سال 1396، 252 نفر از نیروهای منطقه انتخاب و آموزش داده شدند که بیش از 220 نفر از آنها پس از طی دوره‌های آموزشی، اکنون در میادین غرب کارون مشغول به کار هستند.
وی تأکید کرد: موضوع اشتغال بومی باید بر اساس سازوکار مشخص، آموزش و اولویت‌دهی به نیروهای منطقه دنبال شود تا نیروهای تحصیل‌کرده و توانمند بومی بتوانند از فرصت‌های ایجادشده در صنعت نفت استفاده کنند.
این بخش ادامه صحبت‌های زارعی است و به‌نظرم بهتر است با تأکید بر فرآیند کارشناسی مجوز سهراب، شفافیت اطلاعات و نظام‌مند شدن مسئولیت اجتماعی و استخدام تنظیم شود. نکات مربوط به شورای عالی امنیت ملی و تأکید بر حل کارشناسی مسئله را هم حفظ کردم.
مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت اظهار کرد: از ابتدا تأکید ما این بود که مسائل مربوط به هورالعظیم باید از مسیر کارشناسی و با گفت‌وگو حل شود و حتی اگر این فرایند دو سال زمان ببرد، نتیجه آن باید بر پایه مطالعات کارشناسی باشد.
وی افزود: پس از استقرار دولت جدید، موضوع به شورای عالی امنیت ملی رفت و در نخستین جلسه‌ای که در این شورا حضور داشتم، تأکید کردم که این مسئله باید با کارشناسی و گفت‌وگو حل شود، نه اینکه برای حل سریع‌تر موضوع صنعت نفت، از یک مجوز یا ظرفیت یک نهاد خاص استفاده کنیم و بگوییم مجوز محرمانه است و کسی وارد موضوع نشود.
تأکید بر شفاف‌سازی و ارائه اطلاعات
مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت با اشاره به انتقادهای مطرح‌شده درباره انتشار اطلاعات مربوط به هورالعظیم گفت: هدف ما از ارائه اعداد، آمار، فیلم و اطلاعات مربوط به تالاب، توجیه عملکرد صنعت نفت نیست؛ بلکه می‌خواهیم اطلاعات در اختیار مردم و کارشناسان قرار گیرد تا امکان آگاهی‌بخشی و راستی‌آزمایی فراهم شود.
زارعی ادامه داد: در نخستین جلسه کمیسیون اقتصادی نیز درباره کتابی که درباره هورالعظیم تهیه شده بود، دیدگاه‌های مختلفی مطرح شد و برخی معتقد بودند منابع آن می‌توانست در حوزه گردشگری هزینه شود، اما هدف ما از انتشار این کتاب، کمک به آگاهی‌بخشی جامعه بود.
وی افزود: اعدادی که در این کتاب ارائه شده، اطلاعاتی است که می‌تواند به آگاهی جامعه کمک کند و مردم بتوانند بر اساس داده‌ها درباره مسائل هورالعظیم قضاوت کنند.
زارعی همچنین درباره فیلم مستند «فراموش‌شده» گفت: این فیلم حدود 90 دقیقه است و ممکن است برخی دوستان معتقد باشند که محتوای آن علیه صنعت نفت بوده است، اما هدف ما بیان واقعیت‌های هورالعظیم بود.
تأکید وزارت نفت بر محیط زیست در موضوع هورالعظیم
مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت با اشاره به دیدگاه‌های وزیر نفت نسبت به مسائل محیط زیستی هورالعظیم اظهار کرد: آقای پاک‌نژاد از ابتدا تأکید ویژه‌ای بر موضوع محیط زیست و هورالعظیم داشتند و در نخستین سفر رئیس‌جمهور به خوزستان نیز در سخنرانی وزیر نفت بر ضرورت حل این مسئله تأکید شد.
وی ادامه داد: در نخستین سفر به خرمشهر نیز موضوع مطالعات اجتماعی مناطق عملیاتی مطرح شد و ایده انجام این مطالعات با حضور کارشناسان و مسئولان شکل گرفت.
تدوین مطالعات اجتماعی برای تعیین اولویت‌های مسئولیت اجتماعی
زارعی با اشاره به مطالعات اجتماعی انجام‌شده در منطقه گفت: کاری که انجام دادیم این بود که موضوع مسئولیت اجتماعی را ضابطه‌مند کنیم. بر همین اساس، مطالعات علمی و کارشناسی با همکاری دانشگاه شهید چمران اهواز، کارشناسان، انجمن‌های مردمی، استاندار، فرماندار، نمایندگان منطقه و شماری از شیوخ و بزرگان محلی انجام شد.
وی افزود: نتیجه این مطالعات در قالب کتابی با عنوان اولویت‌های دشت آزادگان و منطقه عملیاتی تدوین شد تا مشخص شود مسئولیت اجتماعی شرکت نفت در چه حوزه‌هایی و در کجا باید هزینه شود.
مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت تصریح کرد: اگر نگرانی این است که در صورت تخصیص بودجه مسئولیت اجتماعی، منابع در مناطق غیرضروری هزینه شود، ما تلاش کرده‌ایم با انجام مطالعات علمی، پژوهشی و کارشناسی، اولویت‌های واقعی منطقه را مشخص کنیم تا منابع به سمت نیازهای ضروری هدایت شود.
اجرای دستورالعمل استخدام نیروهای بومی در پروژه‌های غرب کارون
زارعی در ادامه با اشاره به موضوع اشتغال نیروهای بومی گفت: در حوزه استخدام نیز دستورالعملی را ابلاغ کرده‌ایم که در تمام پروژه‌ها، به‌ویژه پروژه‌های غرب کارون، در حال اجراست و به‌صورت ماهانه نیز گزارش اجرای آن را دریافت و بررسی می‌کنم.
وی تأکید کرد: هدف ما این است که حداکثر کمک را به اشتغال نیروهای بومی داشته باشیم و این موضوع بر اساس یک فرایند مشخص و ضابطه‌مند دنبال شود.
صنعت نفت برای مدیریت حوادث هورالعظیم پای کار است
وی اظهار کرد: در جلسات کارشناسی، جزئیات موضوع از جمله مساحت‌ها، میزان آورد آب و محاسبات مهندسی و کارشناسی را به‌صورت دقیق بررسی و ارائه کرده‌ایم و صنعت نفت نیز به سهم خود مسئولیت‌پذیر است و پای کار خواهد بود.
وی افزود: در جلسه‌ای که حدود یک تا دو هفته پس از آن با رئیس سازمان حفاظت محیط زیست داشتیم، پیشنهاد کردیم برای مواقع اضطراری، یک پایگاه عملیات واکنش سریع در منطقه ایجاد شود تا در صورت وقوع حوادثی مانند آتش‌سوزی، امکان واکنش سریع وجود داشته باشد. برای این موضوع نیز طرح داریم و آمادگی اجرای آن را اعلام کرده‌ایم.
مسئولیت صنعت نفت در چارچوب قانون
مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت با اشاره به وظایف قانونی وزارت نفت گفت: وزارت نفت براساس قانون مأموریت‌هایی از جمله اکتشاف، استخراج، توسعه فعالیت‌های نفتی و خلق ثروت را بر عهده دارد و در قوانین بودجه نیز تکالیفی از جمله اختصاص درصدهایی برای موضوعات مشخص پیش‌بینی شده است.
زارعی ادامه داد: موضوع حق آلایندگی و سایر منابع نیز مسیر قانونی و مشخص خود را دارد و مطالبه‌گری در این زمینه باید از مسیر مربوط به خود انجام شود.
وی افزود: منابع مربوط به سه درصد در اختیار شخص وزیر نفت، مدیرعامل شرکت ملی نفت یا سایر مجموعه‌های زیرمجموعه نیست و اگر این موضوع تکلیف قانونی است، باید از مسیر قانونی و از دستگاه‌های مسئول مطالبه شود.
مطالعات منطقه را مطالبه کنید
مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت با تأکید بر اینکه مطالعات انجام‌شده درباره منطقه قابل ارائه است، گفت: از نمایندگان و مسئولان منطقه انتظار داریم همین مطالعات و کتاب تدوین‌شده درباره اولویت‌های دشت آزادگان را مطالبه کنند. این مطالعات چیزی برای پنهان کردن ندارد و می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری درباره مسئولیت اجتماعی قرار گیرد.
وی تصریح کرد: صنعت نفت خود را جدا از مردم، دولت و جوامع محلی نمی‌داند و باید در کنار مردم منطقه برای حل مسائل تلاش کند.
زارعی با اشاره به موضوع اشتغال در مناطق نفت‌خیز اظهار کرد: اگر قرار است درباره نقش نفت در توسعه منطقه مطالبه‌گری شود، باید مشخص باشد هر دکل چند کارگر و کارمند به‌کار می‌گیرد، چه میزان اشتغال ایجاد می‌کند و در منطقه چه تعداد بیکار وجود دارد.
توسعه خوزستان نیازمند برنامه جامع است
وی با اشاره به مشکلات توسعه‌ای خوزستان و دیگر مناطق کشور گفت: مسئله عدم توسعه خوزستان یا سیستان و بلوچستان را نمی‌توان صرفاً به عملکرد یک دستگاه نسبت داد. تمرکز جمعیت در استان تهران و البرز نیز نتیجه مجموعه‌ای از مسائل و برنامه‌ریزی‌های کلان کشور است.
مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت افزود: سازمان برنامه و بودجه، وزارت نیرو، وزارت نفت و سایر دستگاه‌ها هر کدام وظایف و نقش مشخصی دارند و باید اجازه داد وزارت نفت نیز مأموریت خود را در حوزه خلق ثروت و تأمین درآمد کشور انجام دهد؛ در عین حال، مطالبه‌گری درباره نحوه هزینه‌کرد منابع و توسعه مناطق نیز باید از مسیرهای قانونی دنبال شود.
زارعی تأکید کرد: مسائل اجتماعی و توسعه‌ای مناطق باید در قالب یک برنامه جامع بررسی شود و نمی‌توان همه مشکلات را صرفاً بر عهده یک دستگاه گذاشت.
تأکید بر رعایت ملاحظات محیط‌زیستی در مجوز سهراب
وی با اشاره به مباحث مطرح‌شده درباره مجوز میدان سهراب گفت: نباید این‌گونه تلقی شود که سازمان حفاظت محیط زیست بدون توجه به قانون، برنامه هفتم، ملاحظات اکولوژیکی و محیط‌زیستی، صرفاً به دلیل درخواست صنعت نفت مجوزی صادر کرده است.
زارعی تصریح کرد: این مجوز حاصل حدود دو سال رفت‌وبرگشت، مطالعه، بررسی و استفاده از نظر مشاوران و کارشناسان بوده است و ملاحظات مختلف در فرآیند صدور آن مورد توجه قرار گرفته است.
آمادگی نفت برای مدیریت سیلاب و هدایت آب
مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت در پایان با اشاره به تجربه سیلاب سال 1398 گفت: در آن سال با ورود چندین میلیارد مترمکعب آب، صنعت نفت نه‌تنها مانع ورود آب به تالاب نشد، بلکه برای هدایت آب و کمک به گردش آن و رسیدن آب به بخش ایرانی تالاب همکاری کرد.
تخریب هورالعظیم بازگشت‌پذیر نیست؛ تالاب ریه خوزستان است
وی افزود: امروز نیز آمادگی داریم در صورت وقوع چنین شرایطی، در کنار دستگاه‌های مسئول و مردم منطقه باشیم و برای مدیریت آب و حفاظت از تالاب همکاری کنیم.
زارعی در پایان از دغدغه‌ها و مطالب مطرح‌شده در این نشست قدردانی کرد و گفت: دغدغه‌هایی که از سر دلسوزی برای هورالعظیم و خوزستان مطرح شد، قابل احترام است و صنعت نفت نیز آمادگی دارد در چارچوب وظایف و مسئولیت‌های خود برای حل مسائل منطقه همکاری کند.
