هر خانه در غزه یک «حماده» دارد
قدومی با تأکید بر نقش ادبیات در رساندن صدای فلسطین، بر شناخت فرهنگ مردم این منطقه تاکید کرد.
"عصرانه شعر و روایت‌خوانی غزه" در آستانه نخستین سالگرد عملیات طوفان‌الاقصی با هدف هم‌افزایی نویسندگان و شاعران متعهد برای بازتاب واقعیت‌های میدانی مقاومت و تجدید میثاق با آرمان‌های فلسطین، برگزار شد.
در ابتدای این نشست، دو مستند با محوریت فضای میدانی غزه و حماسه طوفان‌الاقصی به نمایش درآمد. این مستندها فارغ از هرگونه بزرگ‌نمایی، ابعادِ هولناکِ جنایات دشمن و در مقابل، صلابت پولادین مردمی را به تصویر کشید که در ویرانه‌ها نیز سر خم نکرده‌اند.
«نشست شعر و روایت غزه» میزبان جمعی از شاعران و نویسندگانی بود که با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای فلسطین و غزه، با قرائت اشعار، داستان‌های کوتاه و روایت‌های ادبی، گوشه‌هایی از رنج و مظلومیت مردم غزه، ایستادگی و مقاومت مردم فلسطین، امید به آزادی قدس شریف و همچنین ابعاد مختلف شخصیت و مبارزات شهید یحیی سنوار را برای حاضران بازگو کردند. این بخش از برنامه با حضور و شعرخوانی و روایتگری جمعی از چهره‌های فرهنگی و ادبی همراه بود و هر یک از آنان با زبان و بیان هنری خود، بر ضرورت زنده نگه داشتن یاد شهدای مقاومت و حمایت از آرمان فلسطین تأکید کردند.
در این بخش، زاهد منیر، رئیس گروه زبان اردو دانشگاه تهران و از چهره‌های فرهنگی و ادبی پاکستان، علیرضا قزوه، افشین علا، دکتر فاطمه نانی‌زاد، محمود حبیبی کسبی، قاسم صرافان، سیدعلی لواسانی، مرتضی حیدری آل‌کثیر، محمود اکرامی‌فر، مصطفی محدثی خراسانی، الهام نجمی، مهدی گرایی، سمیه عالمی، سیده عذری موسوی، علی‌اصغر عزتی‌پاک، هادی عبدالوهاب، مهدی گرد فیروزجایی و مریم مقانی، با ارائه آثار و خوانش‌های ادبی خود، در پاسداشت شهدای فلسطین و گرامیداشت مقاومت مردم غزه و قدس شریف مشارکت کردند.
در بخش بعدی این نشست به میزبانی علیرضا قزوه، تریبون در اختیار نویسندگان و شاعرانی قرار گرفت که هنر خود را نه برای تزیین محافل، که به مثابه سلاحی در میدان نبرد به کار گرفته‌اند و شاعران و نویسندگان فعال و دغدغه‌مند در این حوزه به شعرخوانی و روایت‌خوانی پرداختند. محتوای آثار ارائه‌شده، بازتاب‌دهنده پیوند میان «هنر و قدرت» بود. هنرمندان با زبانی صریح، شجاعتِ خیره‌کننده مردم غزه را در اوج مظلومیت به تصویر کشیدند. روحِ حاکم بر اشعار و متون، تبیینِ «منطقِ مقاومت» بود. در این نشست، نام فرماندهان شهید مقاومت، از قائد الشهید امام خامنه‌ای تا سید مقاومت شهید سید حسن نصرالله و شهیدان اسماعیل هنیه و یحیی سنوار و دیگر شهدای برجسته محور مقاومت، با تکریم ویژه همراه شد.
علیرضا قزوه، شاعر و مجری برنامه «عصر شعر و روایت فلسطین» با اشاره به تجربه حضور خود در یک جشنواره بین‌المللی شعر در کلمبیا گفت: در این رویداد که با حضور حدود 200 شاعر از 100 کشور برگزار شد، یکی از موضوعات مهم مطرح‌شده، حمایت از فلسطین بود. نباید تصور کنیم حمایت از فلسطین و آرمان قدس تنها به ایران محدود می‌شود؛ این موضوع در میان شاعران و اهالی فرهنگ کشورهای مختلف نیز مطرح است و نگاه به مسئله فلسطین ابعادی جهانی دارد.
چرا اسرائیل از کتابخانه‌های غزه می‌ترسد؟
قزوه همچنین با اشاره به تحولات اخیر در مجامع بین‌المللی افزود: امسال شاهد بودیم که در سازمان ملل نیز مواضع و واکنش‌های مختلفی نسبت به اسرائیل و مسئله فلسطین مطرح شد و این موضوع نشان می‌دهد مسئله فلسطین همچنان در سطح جهانی مورد توجه است.
افشین علا، شاعر، نیز در ادامه با اشاره به سابقه پرداختن به آرمان فلسطین در ادبیات فارسی گفت: آرمان قدس و رهایی فلسطین موضوعی نیست که ریشه آن تنها به دهه‌های اخیر بازگردد؛ بلکه این مضمون با بخش‌هایی از جریان شعر معاصر ایران پیوند داشته است. حتی پیش از پیروزی انقلاب اسلامی و در سال‌های پیش از قیام 15 خرداد 1342، مسئله فلسطین و آرمان آزادی قدس در گفتمان نهضت اسلامی مورد توجه قرار داشت و شهید مطهری نیز سال‌ها پیش از پیروزی انقلاب درباره ضرورت حمایت از آزادی فلسطین سخن گفته بود.
علا با بیان اینکه این مضمون با شعر معاصر ایران پیوند خورده است، اظهار کرد: امیدوارم همان‌طور که شاعران عرب‌زبان در دهه‌های اخیر در سرایش شعر درباره فلسطین آثار قابل توجهی خلق کرده‌اند، شاعران ایران نیز بتوانند در این عرصه پیشتاز باشند؛ هرچند شعر فارسی پیش از این نیز در این زمینه آثار متعددی داشته است.
اگر روایت نکنیم، روایت می‌شویم
میثم نیلی، مدیرعامل مجمع ناشران انقلاب اسلامی، در این نشست با بیان اینکه حدود پنج سال است که ادبیات مقاومت فلسطین به‌طور جدی در کشور پیگیری می‌شود، اظهار کرد: جمع حاضر و بسیاری از عزیزانی که امروز توفیق بهره‌مندی از حضورشان را نداریم، سال‌هاست که در مسیر تولید آثار ادبی، داستانی و مستند در حوزه فلسطین گام برمی‌دارند. این فعالیت‌ها در نامه‌ای که در سال 1403 به رهبر انقلاب ارسال شد نیز منعکس شده بود. پس از ارسال این نامه، در فاصله کوتاهی پاسخی دریافت شد که در آن بر برگزاری جلسه‌ای با نویسندگانی که در حوزه فلسطین اثر تولید کرده‌اند، تأکید شده بود. در آن مقطع فهرستی حدود 40 تا 50 نفره از نویسندگان و اهالی فرهنگ که در حوزه فلسطین فعالیت کرده بودند، تهیه شده بود و قرار بود جلسه‌ای با حضور این افراد برگزار شود. قرار بود این دیدار در ادامه جلسات همنشینی پنجشنبه‌شب‌های اهالی فرهنگ و ادب برگزار شود؛ جلساتی که به گفته وی، فرصتی برای گفت‌وگو، طرح دغدغه‌ها و شنیدن دیدگاه‌های رهبر انقلاب بود.
وی با اشاره به اینکه این دیدار در نهایت به دلیل تحولات پیش‌آمده برگزار نشد، ادامه داد: این جلسه ابتدا به سال بعد موکول شد و در ادامه نیز در جریان اتفاقات و تحولات پس از آن، از جمله جنگ 12روزه، امکان برگزاری آن فراهم نشد و اهالی فرهنگ همچنان در حسرت این دیدار باقی ماندند.
نیلی در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت حیاتی روایتگری تأکید کرد و افزود: ما اگر روایت نکنیم، روایت می‌شویم. طرف مقابل ما در روایت‌های معکوس و انحرافی بسیار قهّار است. آن‌ها استاد جابجایی جایگاه جلاد و شهید هستند و مهارتی که در این حوزه دارند، حتی از خوی جلادمنشی‌شان نیز بیشتر است.
مدیرعامل مجمع ناشران انقلاب اسلامی با هشدار نسبت به ترفندهای رسانه‌ای رژیم صهیونیستی تصریح کرد: هرچقدر دشمن در کودک‌کشی و جنایت‌کاری بی‌رحم است، در تحریف وقایع و تثبیت دروغ نیز استاد است. ما باید به‌سرعت بجنبیم؛ چراکه دشمن به محض آنکه دستش را از خون مردم غزه پاک می‌کند، بلافاصله وارد مرحله تحریف واقعیت می‌شود تا با ابزارهای رسانه‌ای، جنایات خود را برخلاف حقیقت تثبیت کند.
نیلی با بیان اینکه مجمع ناشران در تلاش است تا با مشورت اساتید، الگویی استاندارد برای نشست‌های ادبی با موضوع فلسطین و پایداری ایجاد کند، ادامه داد: هدف ما ایجاد محافلی برای بازخوانی مقاومت، شکیبایی و انسانیت مردم فلسطین است. ما باید این مدل از جلسات را در کشورهای مختلف از جمله هند، پاکستان، افغانستان، قرقیزستان و کشورهای عربی صادر کنیم و این جوشش ادبی را در سطح بین‌المللی تشدید کنیم.
وی در پایان تصریح کرد: این جلسات باید با حضور میدانیِ خانواده شهدا، جانبازان و پرستارانِ غزه که شاهدان عینی جنایات هستند، غنای بیشتری پیدا کند. دست یاری ما به سمت برادرانمان در جنبش‌های مقاومت، به‌ویژه حماس و جهاد اسلامی، دراز است و امیدواریم با کمک اهالی فرهنگ بتوانیم این جلسات را ادامه دهیم و برنامه‌هایی مانند «شب‌های روایت» و «عصرهای روایت» را برگزار کنیم.
شما نویسندگان و شاعران، ارتش اصلی در جنگ روایت‌ها هستید
در پایان این نشست خالد قدومی، نماینده جنبش حماس در ایران، با بیان اینکه خود را شوالیه میدان شعر و ادبیات نمی‌داند، گفت: بنده شوالیه این میدان نیستم؛ من شاعر نیستم و در این میدان تخصصی ندارم، اما ادب، شعر، رمان و کتاب برای ما قابل احترام است و از همه کسانی که در این عرصه فعالیت می‌کنند، تشکر می‌کنم.
وی با اشاره به نقش روایت در تحولات پس از عملیات «طوفان‌الاقصی» افزود: ما در طوفان‌الاقصی به دنبال انتقال روایت و انتقام روایت‌ها و ایجاد تغییرات جهانی بودیم. امروز می‌بینیم که داستان و روایت چگونه می‌تواند یک شخصیت را از میدان جنگ به یک چهره جهانی تبدیل کند.
قدومی با اشاره به شهید یحیی سنوار گفت: شما شاهد هستید که یحیی سنوار به یک رمز جهانی تبدیل شد؛ چراکه با چوب خود در میدان جنگ بود و نه در تونل. همراه او مسواک، آدامس، قرآن و تسبیح بود. دشمن متوجه نبود که ایشان یحیی سنوار است. زمانی که نخستین تصاویر از او منتشر شد، در بسیاری از نقاط جهان این پرسش شکل گرفت که این فرد چه کسی است. در اولین عکسی که پخش شد، مشخص شد ایشان چه کسی است و پس از 48 ساعت، دشمن متوجه شد که یکی از فرماندهان حماس است.
وی ادامه داد: دشمن تلاش کرد تصویری از یک فرمانده حماس و گردان‌های عزالدین قسام ارائه دهد که در میدان کشته شده است، اما آنچه در روایت واقعی این تصویر دیده شد، انسانی مجاهد و مقاوم بود که در میدان حضور داشت. ایشان در میدان شهید شد. ضعیف نبود؛ بلکه مجاهد و قهرمان بود و خداوند در آسمان و زمین جهان، اسم او را پخش کرد. نام یحیی سنوار نه فقط میان فلسطینی‌ها، بلکه میان آزادگان جهان، از ملیت‌ها و ادیان مختلف، شناخته شد و مورد توجه قرار گرفت. عشق به یحیی سنوار نه‌فقط در میان فلسطینیان، بلکه میان همه آزادگان جهان و غیرمسلمانان و غیرعرب‌ها نیز وجود دارد. این نشان می‌دهد داستان و روایت چه قدرتی دارد.
قدومی خطاب به شاعران، نویسندگان و فعالان فرهنگی حاضر در این برنامه گفت: قصه و داستان بسیار حائز اهمیت است؛ کار شما کمتر از کار میدانی و نظامی نیست. شما با شعر، داستان، رمان و کتاب می‌توانید روایتی را که در میدان شکل گرفته، به جهان منتقل کنید. از راه شعر و کلمه، حرف و ایده و رمان، شما مانند ارتش‌های نظامی هستید. روایت عوض شده است؛ تغییر روایت برای ما یک جنگ بسیار مهم است. شما ارتش اصلی هستید.
نماینده حماس در ایران در ادامه برای نشان دادن اهمیت روایت، داستانی از یک زن فلسطینی را برای حاضران تعریف کرد و گفت: خانمی به نام «مریم» درباره نامزدش که یک اسیر فلسطینی بود، روایت کرده است. او هفت ماه نمی‌دانست نامزدش زنده است یا دیگر بازنخواهد گشت. 25 سپتامبر 2025، «حماده» هنگام رفتن به یکی از مراکز توزیع کمک‌های بشردوستانه در غزه ناپدید شد. خانواده‌اش پس از جست‌وجوی بسیار و مراجعه به بیمارستان‌ها، میان پیکرهای جان‌باختگان به دنبال نشانی از او بودند، اما خبری پیدا نکردند تا اینکه یکی از وکلا پس از پیگیری اعلام کرد حماده در زندان‌های اسرائیل بازداشت شده است. پس از آن، روایت‌های متفاوتی درباره وضعیت حماده به خانواده رسید؛ برخی می‌گفتند به شش سال زندان محکوم شده، برخی می‌گفتند اصلاً در زندان‌ها نیست و حتی اخباری درباره مرگ او زیر شکنجه منتشر شد. نامزد او برای پیدا کردن حماده مجبور شد طلای دوران نامزدی خود را که قرار بود بخشی از زندگی مشترکشان باشد، بفروشد. پس از هفت ماه، پدر حماده از طریق صلیب سرخ تماسی از او دریافت کرد و صدای پسرش را شنید. خانواده تا زمانی که او را با چشمان خود ندیدند، باور نکردند که زنده است. حماده هنگام تلاش برای دریافت کمک‌های بشردوستانه زخمی شده بود و مدتی در یک بیمارستان اسرائیلی بستری بود و سپس به اردوگاه سدی‌تمن منتقل شد؛ جایی که به گفته خانواده، مدتی را در شرایط سخت و انفرادی گذراند. آثار جراحت‌ها و ماه‌های سخت همچنان بر جسم و جان او باقی مانده است.
لشکرکشی اسرائیلی‌ها به یک کتابفروشی در آمریکا؛ سلام به استبداد جدید!
وی تأکید کرد: این داستان، داستان بسیاری از خانواده‌های فلسطینی است؛ خانواده‌هایی که برای یافتن عزیزانشان هزینه می‌دهند و ماه‌ها با بی‌خبری و انتظار زندگی می‌کنند. کار شما این است که چنین داستان‌هایی را پیدا کنید و به یک روایت و اثر ماندگار تبدیل کنید تا مردم جهان بدانند در غزه چه می‌گذرد.
قدومی با اشاره به اهمیت شناخت جامعه فلسطین خطاب به نویسندگان و شاعران گفت: اگر می‌خواهید درباره فرهنگ فلسطین بنویسید، باید بدانید کوچه‌های غزه چگونه است، فرهنگ مردم غزه چیست و کودکان غزه چگونه صحبت می‌کنند. ارتباط با مردم غزه امروز امکان‌پذیر است. تقریباً در هر خانه در غزه یک «ریما» و یک «حماده» داریم؛ یعنی هر خانه می‌تواند داستانی برای روایت داشته باشد. باید این داستان‌ها را پیدا کنیم و برای تغییر روایت به جهان منتقل کنیم. باید بدانید کوچه‌های غزه و فرهنگ غزه چگونه است؛ هر خانه در غزه یک داستان خوب است.
قدومی با اشاره به روایت‌های شکل‌گرفته درباره عملکرد رژیم صهیونیستی گفت: ما امروز با جامعه‌ای مواجهیم که درباره رفتار ارتش اسرائیل روایت‌های متفاوتی ارائه می‌کند و در مقابل، باید واقعیت آنچه بر مردم فلسطین می‌گذرد را به جهان نشان داد. شما با داستان، شعر و رمان می‌توانید واقعیت‌هایی را روایت کنید که ممکن است در گزارش‌های رسمی دیده نشوند. همین روایت‌هاست که می‌تواند نگاه افکار عمومی جهان را تغییر دهد.
قدومی با اشاره به حضور یک دختر جوان در یکی از ناوگان‌های دریایی که با هدف شکستن محاصره غزه حرکت کرده بود، گفت: این دختر پس از بازگشت و تحمل فشارهای روانی، مقابل دوربین قرار گرفت و گفت برایش سخت بوده درباره آنچه بر او گذشته صحبت کند، اما آمده است تا چهره واقعی این رژیم را برای مردم جهان آشکار کند. چنین روایت‌هایی می‌تواند تصویری متفاوت از واقعیت را به جهان ارائه دهد.
وی تأکید کرد: طوفان‌الاقصی فقط یک اتفاق نظامی نبود، بلکه در عرصه روایت نیز یک تغییر ایجاد کرد. امروز جنگ روایت‌ها برای ما بسیار مهم است. شما یک ارتش اصلی هستید. از شما انتظار زیادی داریم. در ابتدای سخنانم تأکید کردم که حرف شما، ایده شما، شعر شما، رمان شما و روایت شما همانند راکت‌های گردان‌های قسام است؛ با این تفاوت که شما در میدان کلمه می‌جنگید. امروز باید ارتباط بیشتری با مردم غزه برقرار کنیم و از دل این ارتباط، داستان‌های واقعی را بیرون بکشیم. این داستان‌ها می‌توانند به آثار ادبی و هنری تبدیل شوند و روایت مردم فلسطین را به جهانیان برسانند.
قدومی با بیان اینکه این روایت‌ها در تغییر نگاه افکار عمومی جهان اثر گذاشته‌اند، یادآور شد: نتیجه این روند، تغییر تصویری است که بخشی از جامعه جهانی از اسرائیل دارد و امروز این رژیم با انتقادهای گسترده‌ای درباره عملکردش مواجه است.
وی در ادامه با اشاره به مواضع برخی شخصیت‌های سیاسی و افکار عمومی در غرب افزود: امروز درباره رفتار اسرائیل و ادامه جنگ، در بسیاری از جوامع و پایتخت‌ها پرسش‌ها و انتقادهای جدی مطرح شده است. این نشان می‌دهد که روایت می‌تواند بر افکار عمومی و حتی فضای سیاسی اثر بگذارد. اسرائیل، آمریکا و اروپا را از دست داد و رژیم مطرود جهانی شد. عادی‌سازی روابط با جنایتکاران، کار شرافتمندانه‌ای نیست.
نماینده حماس در ایران در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اینکه مسئله فلسطین محدود به مردم این سرزمین نیست، گفت: در این نبرد مهم، فقط سربلندی فلسطینی‌ها مطرح نیست؛ در خیابان‌های ایران شاهد هستید که مردم برای تحقق عدالت و انتقام از جنایتکاران فریاد می‌زنند. لذا امروز افکار ایرانیان نشان می‌دهد که ما شریک فلسطینی‌ها هستیم. این نبرد فقط نبرد فلسطینی‌ها نیست. امروز می‌بینیم که مردم کشورهای مختلف نیز نسبت به آنچه در فلسطین می‌گذرد، حساس شده‌اند.
قدومی در پایان سخنان خود گفت: امیدوارم آزادی قدس را با چشم خود ببینیم و روزی برسد که داستان‌ها، شعرها و کتاب‌های شما، روایت‌گر آزادی فلسطین باشند.
