سیاست وزارت نفت در مناطق نفت‌خیز باید اصلاح شود
معاون سازمان حفاظت محیط‌زیست گفت:سیاست وزارت نفت در مناطق نفت‌خیز باید اصلاح شود.
احمدرضا لاهیجان‌زاده، معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست کشور در نشست هم‌اندیشی احیای تالاب هورالعظیم با اشاره به حضور نمایندگان نهاد ریاست جمهوری و پیگیری موضوعات مطرح‌شده از سوی مردم خوزستان اظهار کرد: امیدوارم پیگیری‌های انجام‌شده از سوی نهاد ریاست جمهوری و مجموعه‌های مرتبط، در ادامه مسیر و برای حل دغدغه‌هایی که امروز از سوی مردم و فعالان استان مطرح شد، اثرگذار باشد.
وی با اشاره به سابقه و مشکلات خوزستان افزود: من خودم متولد مسجدسلیمان هستم و سال‌های زیادی در خوزستان زندگی کرده‌ام و با سختی‌ها و مشکلات این استان آشنا هستم. خوزستان طی حدود 50 سال گذشته شرایط دشواری را پشت سر گذاشته است؛ از جنگ تحمیلی و آسیب‌های ناشی از آن گرفته تا مشکلات و مسائل زیست‌محیطی که در سال‌های بعد ایجاد شد.
خوزستان از مهاجرپذیرترین به مهاجرفرست‌ترین استان تبدیل شد
معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به آمارهای مهاجرتی خوزستان گفت: بر اساس آمارهای سازمان برنامه و بودجه، خوزستان در سال 1357 رتبه نخست مهاجرپذیری کشور را داشت، اما در سال 1395 به رتبه نخست مهاجرفرستی رسید.
لاهیجان‌زاده تصریح کرد: این اعداد نشان می‌دهد که خوزستان در طول چند دهه چه مسیر متفاوتی را طی کرده و چه تغییر عمیقی در شرایط این استان ایجاد شده است.
وی با اشاره به توسعه شهرهای دیگر کشور ادامه داد: وقتی بعد از چند سال به شهرهایی مانند شیراز یا اصفهان می‌روم، تغییرات و توسعه شهری را به‌وضوح مشاهده می‌کنم؛ اما در بخش‌هایی از خوزستان با وجود ظرفیت‌های عظیم اقتصادی، صنعتی و نفتی، تغییرات متناسب با این ظرفیت‌ها اتفاق نیفتاده است.
عبور 15 هزار کیلومتر خط لوله نفت از کنار روستاهای خوزستان
معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به ظرفیت‌های نفتی خوزستان گفت: حدود 15 هزار کیلومتر خط لوله نفتی از مقابل روستاهای خوزستان عبور می‌کند و مردم همین مناطق با وجود گلایه‌ها و مشکلاتی که دارند، با دل و جان از این خطوط حفاظت می‌کنند.
وی افزود: مردم خوزستان طی دهه‌های گذشته خدمات و ظرفیت‌های این استان را در اختیار کشور قرار داده‌اند و انتظار دارند در کنار مواهبی که برای کشور ایجاد می‌کنند، سهم آنها از توسعه و امکانات نیز مورد توجه قرار گیرد.
لاهیجان‌زاده با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه وزارت نفت اظهار کرد: به نظر من موضوع اصلی، تغییر نگرش در سیاست‌های وزارت نفت است. باید به تجربه‌های گذشته نیز توجه شود و نگاه به مناطق نفت‌خیز و مردم ساکن در این مناطق تغییر کند.
وی ادامه داد: گلایه عمیق مردم خوزستان این است که در کنار همه مواهبی که این استان برای کشور فراهم می‌کند، در توسعه آن به اندازه کافی توجه نشده است.
وزارت نفت می‌تواند در توسعه روستاهای نفت‌خیز نقش‌آفرین باشد
معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به وضعیت برخی روستاهای خوزستان گفت: در برخی مناطق، بعد از گذشت چند دهه، تغییرات قابل‌توجهی در وضعیت روستاها ایجاد نشده است. من در سال 1370 دوران سربازی‌ام را در یکی از این مناطق گذراندم و امروز، پس از حدود 35 سال، وقتی به آنجا نگاه می‌کنم، تغییرات چندانی جز اضافه شدن چند خانه مشاهده نمی‌کنم.
وی افزود: حتی برای تأمین نیازهای اولیه نیز مردم روستاهای اطراف به شهر مراجعه می‌کردند. در چنین شرایطی، شرکت ملی نفت ایران یا وزارت نفت می‌تواند با استفاده از ظرفیت‌های خود، در کنار معاونت‌های عمرانی، برای اجرای طرح‌های هادی روستایی و ایجاد حداقل زیرساخت‌های مورد نیاز مردم کمک کند.
لاهیجان‌زاده خاطرنشان کرد: نباید شرایط به‌گونه‌ای باشد که مردم بگویند حتی یک جاده مناسب در داخل روستا یا مسیر منتهی به آن وجود ندارد. حداقل‌های زندگی و زیرساختی باید برای جوامع محلی فراهم شود.
وی گفت: امیدوارم حاصل این نشست به یک گزارش کامل برای رئیس‌جمهور تبدیل شود تا در چارچوب آن، مسئولیت‌های وزارت نفت در مناطق نفت‌خیز و تعهداتی که برای توسعه این مناطق برعهده دارد، به‌صورت جدی پیگیری و اجرا شود.
معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست کشور با تأکید بر اینکه مسئله خوزستان نباید به چند روستا یا یک منطقه محدود شود، اظهار کرد: من مسئله را بسیار بالاتر می‌بینم و نباید آن را به چهار روستا، یک منطقه یا یک شهرستان محدود کرد. موضوع اصلی، اصلاح سیاست‌های وزارت نفت است؛ البته دستگاه‌های دیگری نیز باید سیاست‌های خود را اصلاح کنند، اما در شرایط فعلی اولویت با وزارت نفت است، چراکه بخش قابل‌توجهی از تولید و ثروت کشور از طریق این وزارتخانه ایجاد می‌شود.
وی افزود: اگر سیاست‌های وزارت نفت اصلاح شود، در دل همین سیاست‌ها می‌توان موضوعاتی مانند تأمین اعتبار برای فعالیت‌های مرتبط با هورالعظیم و اجرای طرح جامع منطقه و سایر طرح‌های توسعه‌ای را نیز به‌درستی دید.
توسعه غرب کارون بدون برنامه برای جامعه محلی
معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به تجربه توسعه آبادان گفت: حدود 100 سال پیش پالایشگاه آبادان ایجاد شد و در کنار آن یک تمدن و جامعه شکل گرفت، اما امروز در غرب کارون نیز یک تمدن و مجموعه صنعتی جدید در حال شکل‌گیری است و هنوز برنامه مشخص و متناسبی برای جامعه محلی این منطقه نداریم.
لاهیجان‌زاده ادامه داد: البته درباره ایجاد امکانات و زیرساخت‌های مورد نیاز این منطقه صحبت‌هایی شده است، اما سال‌ها گذشته و هنوز باید این موضوع به‌صورت جدی دنبال شود.
وی با اشاره به روند شکل‌گیری تشکل‌های محیط زیستی در خوزستان گفت: یکی از دوستان در این جلسه نکته خوبی مطرح کرد و گفت محیط زیست باید از شرایط امروز خوشحال باشد؛ چراکه آنچه امروز شاهد آن هستیم، حاصل حداقل 25 سال تمرین مشارکتی است.
حمایت از تشکل‌های محیط زیستی ثمره 25 سال فعالیت مشارکتی است
معاون سازمان حفاظت محیط زیست تصریح کرد: در ابتدای این مسیر، حامیان و تشکل‌های زیادی وجود نداشتند، اما امروز محیط زیست ثمره 20 تا 25 سال فعالیت و مشارکت را می‌بیند؛ در این سال‌ها اجازه داده شد تشکل‌ها شکل بگیرند و حتی با وجود برخی مخالفت‌ها، دیدگاه‌ها و دغدغه‌های خود را مطرح کنند.
لاهیجان‌زاده گفت: ای کاش وزارت نفت و وزارت نیرو نیز 15 سال پیش چنین تمرین مشارکتی را آغاز می‌کردند تا امروز یک حمایت همه‌جانبه مردمی در کنار دستگاه‌های اجرایی شکل گرفته بود.
تدوین طرح جامع حفاظت از تالاب‌ها
وی درباره طرح جامع حفاظت از هورالعظیم اظهار کرد: کنوانسیون رامسر درباره حفاظت از تالاب‌ها در سال 1349 تصویب شد و در آن زمان تقریباً وضعیت همه تالاب‌های کشور مناسب بود. وقتی از احیای تالاب صحبت می‌کنیم، به این معناست که حتی اگر بر اثر تغییر اقلیم یا عوامل دیگر، 10 درصد از یک محدوده تالابی دچار مشکل شده باشد، باید برنامه‌ای داشته باشیم که همان میزان آسیب را جبران کنیم و اجازه ندهیم تالاب بیشتر آسیب ببیند.
معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست افزود: تالاب‌هایی مانند هورالعظیم که آسیب بیشتری دیده‌اند، نیازمند برنامه جامع حفاظت و احیا هستند. برای هورالعظیم نیز بیش از یک سال و نیم پیش، شرح خدمات کاملی برای تهیه طرح جامع حفاظت آماده شده بود؛ در آن زمان هنوز موضوع طرح سهراب مطرح نبود.
وی ادامه داد: از آنجا که هنوز وارد مرحله اجرا نشده‌ایم، می‌توانیم این طرح را در اختیار دوستان و فعالان قرار دهیم تا نظرات خود را به آن اضافه کنند و موضوع با مشارکت همه ذی‌نفعان دنبال شود. این موضوع بسیار مفصل است، اما می‌تواند کامل‌تر شود تا همه جوانب در آن دیده شود.
لزوم مشارکت دانشگاه‌ها در ارزیابی زیست‌محیطی
لاهیجان‌زاده با اشاره به موضوع ارزیابی زیست‌محیطی طرح‌ها گفت: یکی از دوستان از دانشگاه شهید چمران به‌صورت آنلاین درباره ساختار ارزیابی زیست‌محیطی نکته‌ای را مطرح کرد. در دو سال گذشته حدود 110 مجوز ارزیابی زیست‌محیطی در مقیاس‌های مختلف صادر شده است.
وی افزود: اگر قرار باشد در ساختار و ضوابط ارزیابی زیست‌محیطی تغییری ایجاد کنیم، حتماً باید از دانشگاه‌ها، اساتید و صاحب‌نظران دعوت و مشارکت آنها را جلب کنیم تا این فرآیند با نظر کارشناسی پیش برود.
معاون سازمان حفاظت محیط زیست تأکید کرد: درباره طرح سهراب نیز قرار نیست از ساختار ارزیابی موجود انحرافی صورت بگیرد؛ همان ساختاری که برای سایر طرح‌ها و پروژه‌ها وجود دارد، باید درباره این طرح نیز رعایت شود.
هورالعظیم در مسیر ثبت در کنوانسیون رامسر
وی در ادامه درباره ثبت هورالعظیم در کنوانسیون رامسر گفت: خوشبختانه برای ثبت هورالعظیم در کنوانسیون رامسر اقدامات خوبی انجام شده است. در این زمینه با معاون وزیر نیرو جلسه‌ای حدود دو ساعت و نیم داشتیم و مراحل داخلی کار تقریباً نهایی شده است.
توسعه نفت باید همراه با توسعه زیرساختی و رفاهی مردم باشد
لاهیجان‌زاده خاطرنشان کرد: به‌زودی فرم‌های مربوطه از طریق وزارت امور خارجه برای دبیرخانه کنوانسیون ارسال خواهد شد تا فرآیند ثبت انجام شود. در حال حاضر نیز ثبت 10 تالاب کشور را پیگیری می‌کنیم.
وی افزود: حدود 90 درصد اقدامات مربوط به ثبت هورالعظیم انجام شده و تلاش می‌کنیم این تالاب هرچه سریع‌تر در فهرست کنوانسیون رامسر ثبت شود.
معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست در پایان گفت: همچنین به دنبال تعریف یک پروژه بین‌المللی هستیم تا بتوانیم از ظرفیت‌های مالی بین‌المللی برای احیا و نجات‌بخشی هورالعظیم استفاده کنیم.
